Na dwóch kazuistykach nastolatków uwidacznia się typowe odczucie witalne Piperaceae z jego polaryzacją między nudą, osłabieniem, bólem a przyjemnością, rozrywką, urozmaiceniem. Lamiaceae natomiast poszukują bardziej zmysłowego pobudzenia i wykazują skłonność do uzależnień, co ilustruje jeden opis przypadku. Porównanie obu rodzin roślin z perspektywy ewolucji roślin ułatwia zrozumienie różnic w odczuciu witalnym.
Słowa kluczowe: wyprysk, poziom przeżywania, Lamiaceae, Magnoliidae, miazma, mononukleoza, ewolucja roślin, Piperaceae, Piper methysticum, Piper nigrum, okres dojrzewania, Rubiaceae, uzależnienie, Teucrium scorodonium, odczucie witalne, termoregulacja, Yakir
